Het stikstofbeleid staat opnieuw hoog op de agenda. Nieuwe kabinetsplannen, een kritisch advies van de Raad van State en uitblijvende duidelijkheid zorgen voor spanning op het boerenerf. Veel ondernemers vragen zich daarom af waar zij aan toe zijn. Tegelijk moeten zij nu beslissingen nemen over investeringen, bedrijfsontwikkeling en opvolging. Volgens DLV Advies-directeur Harm Wientjes is dat precies waar het wringt. Zonder perspectief op een gezond verdienmodel verliezen beleidsmaatregelen hun waarde voor de praktijk.
Het kabinet wil sturen op feitelijke uitstoot in plaats van op kritische depositiewaarden. Dat klinkt logisch, omdat het meer ruimte lijkt te geven aan ondernemerschap. Toch waarschuwt de Raad van State dat de plannen juridisch onvoldoende zijn uitgewerkt. Daardoor blijft onzekerheid bestaan, terwijl boeren juist behoefte hebben aan heldere en stabiele regels. Waar liggen de risico’s liggen en hoe kunnen ondernemers zich toch voorbereiden op de komende jaren?
Onzekerheid op het erf
Het stikstofdossier blijft volgens Wientjes te veel steken in plannen en intenties. Ondertussen voelen boeren dagelijks de gevolgen. Zij moeten keuzes maken over grondgebruik, techniek en financiering, terwijl niemand kan garanderen dat regels overeind blijven. Daardoor ontstaat uitstelgedrag, omdat investeren zonder juridische zekerheid grote risico’s kent.
Tegelijk biedt de verschuiving naar emissiesturing ook kansen. Wanneer beleid daadwerkelijk kijkt naar wat een bedrijf uitstoot, kunnen goed presterende ondernemers zich onderscheiden. Dat geldt zowel voor akkerbouwers met slimme bemesting als voor veehouders die emissies aantoonbaar verlagen. Echter, die ruimte ontstaat alleen als inspanningen meetellen en worden erkend. Daarom zijn metingen, onderbouwing en administratie steeds belangrijker. Zolang wetgeving vaag blijft, blijft ook de vergunningverlening kwetsbaar. Dat remt innovatie, terwijl juist vernieuwing nodig is om natuurdoelen en bedrijfscontinuïteit te combineren.
Eigen verantwoordelijkheid onder voorwaarden
Meer verantwoordelijkheid bij de boer klinkt aantrekkelijk, maar werkt alleen onder duidelijke voorwaarden. Investeren in reductie zonder rendement is geen duurzame strategie. Volgens Wientjes licht toe: “Sturen op KPI’s en emissies werkt alleen als daar een beloning tegenover staat. Anders verschuif je het probleem en blijft de rekening bij de boer liggen.” Hij benadrukt dat juridisch houdbaar beleid een randvoorwaarde is. “Als regels bij de rechter sneuvelen, zit niemand te wachten op opnieuw jarenlange stilstand. Niet de natuur, maar zeker ook de ondernemer niet.”
Duidelijkheid als basis
De kritiek van de Raad van State betekent niet dat verduurzaming onmogelijk is. Wel vraagt het om beter doordacht beleid met regels die blijven staan. Natuurherstel is nodig, maar kan alleen slagen als boeren kunnen blijven ondernemen. Daarom moet verdienvermogen geen sluitpost zijn, maar een vast onderdeel van het beleid. Pas dan ontstaat echte beweging en perspectief voor zowel akkerbouw als veehouderij.
Bron: DLV Advies
Beeld: Kindel Media
